Organizacja transportu drogowego coraz częściej opiera się na współpracy pomiędzy firmami logistycznymi a niezależnymi przewoźnikami. Przedsiębiorstwo przyjmujące zlecenie od klienta nie zawsze wykonuje przewóz własnym pojazdem. Może powierzyć jego realizację innemu podmiotowi, pozostając jednocześnie stroną umowy przewozu i ponosząc odpowiedzialność wobec zleceniodawcy.
W takim modelu działalności szczególne znaczenie ma ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej przewoźnika drogowego umownego (OCPDU).
Ubezpieczenie to pozwala ograniczyć finansowe skutki określonych roszczeń wynikających z odpowiedzialności za realizację umowy przewozu, również wtedy, gdy fizyczny transport wykonuje podwykonawca.
Kim jest przewoźnik drogowy umowny?
Przewoźnik umowny to przedsiębiorstwo, które zawiera z klientem umowę przewozu i zobowiązuje się do dostarczenia przesyłki do określonego miejsca. Nie musi wykonywać przewozu własnym pojazdem. Może powierzyć jego realizację innemu przewoźnikowi, zachowując odpowiedzialność wynikającą z zawartej umowy.
Przykładowo, importer zleca firmie logistycznej dostawę kontenera z portu w Gdańsku do magazynu na Śląsku. Firma logistyczna przyjmuje zobowiązanie przewozowe, natomiast transport drogowy realizuje wybrany podwykonawca. Jeżeli firma logistyczna występuje jako przewoźnik umowny, jej odpowiedzialność wobec klienta może wynikać z przepisów regulujących umowę przewozu.
W takim modelu prawidłowy dobór podwykonawcy oraz odpowiednie ubezpieczenie OCPDU stanowią ważne elementy zarządzania ryzykiem transportowym.
Za co odpowiada przewoźnik drogowy?
W międzynarodowym transporcie drogowym podstawowe zasady odpowiedzialności przewoźnika reguluje Konwencja CMR. Zgodnie z art. 17 CMR przewoźnik co do zasady odpowiada za całkowite lub częściowe zaginięcie towaru, jego uszkodzenie oraz opóźnienie dostawy.
Odpowiedzialność za stan przesyłki dotyczy okresu od przyjęcia towaru do przewozu aż do jego wydania. Konwencja określa również przesłanki zwolnienia z odpowiedzialności, zasady obliczania odszkodowań oraz limity odpowiedzialności.
W przypadku krajowych przewozów drogowych w Polsce zastosowanie znajdują przede wszystkim odpowiednie przepisy ustawy Prawo przewozowe.
Czym różni się OCPDU od standardowego OCP i OC spedytora?
OCP to ogólne określenie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej przewoźnika drogowego.
OCPDU jest rozwiązaniem dostosowanym do działalności przedsiębiorstwa, które zawiera umowy przewozu i może korzystać z dalszych przewoźników przy ich realizacji.
Z kolei OCS obejmuje odpowiedzialność cywilną wynikającą z wykonywania usług spedycyjnych, na zasadach określonych w umowie ubezpieczenia.
Dla prawidłowego określenia odpowiedzialności należy ustalić, czy przedsiębiorstwo zawarło z klientem umowę spedycji, czy umowę przewozu. Ma to zasadnicze znaczenie przy analizie szkód transportowych oraz wyborze właściwego ubezpieczenia.
Limit odpowiedzialności przewoźnika w Konwencji CMR
W międzynarodowym transporcie drogowym odpowiedzialność przewoźnika za utratę towaru jest co do zasady ograniczona do 8,33 SDR za kilogram brakującej wagi brutto. SDR, czyli Specjalne Prawa Ciągnienia, jest międzynarodową jednostką rozrachunkową wykorzystywaną między innymi do określania limitów odpowiedzialności w transporcie.
Przykład szkody transportowej
Importer przewozi partię elektroniki o wartości 100 000 PLN. Ładunek waży 500 kg. Podczas międzynarodowego przewozu drogowego dochodzi do całkowitej utraty przesyłki.
Podstawowy limit odpowiedzialności wynikający z CMR wynosi:
8,33 SDR × 500 kg = 4 165 SDR.
Kwotę tę przelicza się na odpowiednią walutę według zasad wynikających z Konwencji. W zależności od aktualnej wartości SDR odszkodowanie ograniczone tym limitem może być istotnie niższe niż handlowa wartość towaru.
Należy pamiętać, że Konwencja CMR przewiduje również szczególne sytuacje, w których ograniczenie odpowiedzialności nie ma zastosowania. Dotyczy to między innymi okoliczności określonych w art. 29 CMR. Dlatego wysokość należnego odszkodowania musi być ustalana indywidualnie.
OCPDU Cargo Move. Zakres ochrony ubezpieczeniowej
Cargo Move posiada ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej przewoźnika drogowego umownego w ERGO Hestii. Ochrona została wprowadzona aneksem nr 2 do polisy nr 436000430552.
Suma gwarancyjna ubezpieczenia OCPDU wynosi 300 000 EUR na każde zdarzenie.
Ochrona przewidziana w aneksie obowiązuje od 6 lipca 2026 r. do 31 marca 2027 r. Ubezpieczenie dotyczy przewozów w Polsce i określonych państwach europejskich. Dokumentacja przewiduje również szczególne ograniczenia terytorialne i wyłączenia związane z wybranymi krajami oraz kategoriami towarów.
Zakres został rozszerzony o dodatkowe ryzyka występujące podczas organizacji transportu drogowego.
Szkody w kontenerach i opakowaniach transportowych
Jednym z rozszerzeń ubezpieczenia Cargo Move są szkody w kontenerach, paletach, gitterboxach oraz innych opakowaniach wielokrotnego użytku powierzonych przewoźnikowi wraz z towarem. Limit dla tej kategorii wynosi 50 000 EUR na zdarzenie.
Ma to znaczenie przy obsłudze transportów kontenerowych, ponieważ uszkodzenie kontenera może powodować dodatkową odpowiedzialność niezależnie od szkody w samym ładunku.
Szkody związane z opóźnieniem dostawy
Ubezpieczenie przewiduje również ochronę określonych szkód finansowych wynikających z opóźnienia dostawy. W przewozach międzynarodowych limit wynika co do zasady z art. 23 ust. 5 CMR i odpowiada wysokości przewoźnego.
W krajowym transporcie drogowym zastosowanie mogą znajdować limity wynikające z ustawy Prawo przewozowe, w tym ograniczenie do podwójnej wysokości przewoźnego. Odszkodowanie wymaga spełnienia odpowiednich przesłanek odpowiedzialności i wykazania szkody.
Kradzież ładunku oraz nieuprawnione wydanie towaru
Polisa Cargo Move obejmuje również określone szkody wynikające z kradzieży, rozboju i rabunku. Dodatkowe klauzule przewidują możliwość objęcia ochroną szkód związanych z wydaniem towaru nieuprawnionemu odbiorcy lub wyłudzeniem przesyłki przez osobę podszywającą się pod przewoźnika.
Są to ryzyka szczególnie istotne w transporcie realizowanym przez podwykonawców. Ochrona w takich przypadkach podlega szczegółowym warunkom. Dotyczą one między innymi sposobu wydania towaru, dokumentowania odbioru oraz weryfikacji przewoźnika.
Koszty utylizacji i dodatkowe koszty logistyczne
Rozszerzenia OCPDU przewidują również ochronę określonych kosztów koniecznej utylizacji uszkodzonego towaru oraz uprzątnięcia pozostałości po szkodzie. Dla kosztów utylizacji ustanowiono limit 50 000 PLN na jedno i wszystkie zdarzenia w okresie ubezpieczenia.
Dokumentacja przewiduje ponadto klauzulę kosztów dodatkowych z limitem 80 000 PLN na zdarzenie i 160 000 PLN na wszystkie zdarzenia, dotyczącą określonych kosztów kontenerowych wynikających z błędnego lub zawinionego działania albo zaniechania ubezpieczonego. Także w tym przypadku obowiązują szczególne warunki rozliczenia kosztów.
Dlaczego weryfikacja przewoźnika ma tak duże znaczenie?
Nawet rozbudowana polisa OCPDU nie zwalnia organizatora transportu z obowiązku należytej staranności przy wyborze wykonawcy. Przed powierzeniem przewozu należy sprawdzić między innymi tożsamość i uprawnienia przewoźnika, zakres jego polisy OCP, możliwość przewozu określonego rodzaju towaru oraz zgodność danych rejestrowych.
Dodatkowej ostrożności wymagają zlecenia realizowane przez nowych podwykonawców, zmiany danych kontaktowych oraz nietypowe instrukcje dotyczące wydania przesyłki.
W przypadku wyłudzenia ładunku przez fałszywego przewoźnika skuteczność ochrony ubezpieczeniowej może zależeć od wykazania, że przeprowadzono wymagane procedury weryfikacyjne. Dlatego dokumentowanie procesu wyboru przewoźnika jest istotnym elementem zarządzania ryzykiem.
Czy polisa OCPDU zabezpiecza całą wartość towaru?
Posiadanie przez przewoźnika umownego sumy gwarancyjnej na określonym poziomie nie oznacza automatycznie, że każda szkoda zostanie pokryta do pełnej wartości ładunku. Odpowiedzialność może być ograniczona przepisami prawa, postanowieniami umowy i zakresem ubezpieczenia.
Z punktu widzenia importera istotne jest zatem jednoczesne rozważenie ubezpieczenia cargo, które obejmuje interes majątkowy związany z przesyłką na warunkach odrębnej umowy.
OCS, OCPDU i cargo tworzą uzupełniające się mechanizmy ochrony różnych rodzajów ryzyka logistycznego.Żaden z tych produktów nie gwarantuje samodzielnie pokrycia wszystkich możliwych strat.
Transport drogowy i intermodalny z Cargo Move
Cargo Move organizuje transporty drogowe i intermodalne, w tym dostawy kontenerów z portów morskich do magazynów odbiorców.
W ramach prowadzonej działalności posiadamy ubezpieczenie OC spedytora oraz OC przewoźnika drogowego umownego, dostosowane do określonych rodzajów odpowiedzialności występujących przy realizacji usług logistycznych. Dokumenty potwierdzające zakres ochrony udostępniamy na naszej stronie internetowej.
Potrzebujesz transportu drogowego lub dostawy kontenera z portu? Skontaktuj się z Cargo Move. Przygotujemy ofertę przewozu i pomożemy ustalić zakres odpowiedzialności oraz możliwości dodatkowego ubezpieczenia ładunku.
Zakres odpowiedzialności oraz ochrony ubezpieczeniowej zależy od rodzaju umowy, właściwych przepisów i postanowień konkretnej polisy.
Mariusz Golis
Ekspert ds. spedycji morskiej, kolejowej i procesów logistycznych
Specjalizuje się w kompleksowej obsłudze operacji spedycji morskiej oraz zarządzaniu procesami logistycznymi w międzynarodowych łańcuchach dostaw. Doświadczenie zdobywał w firmach spedycyjnych i logistycznych, gdzie odpowiadał za realizację oraz koordynację transportów na globalnych kierunkach handlowych. W Cargo Move nadzoruje dział operacyjny, optymalizuje procesy transportowe i dba o terminowość, bezpieczeństwo oraz jakość realizowanych dostaw.
Masz pytanie? Skontaktuj się z nami
Wypełnij krótki formularz – odpowiemy na Twoje zapytanie i doradzimy najlepsze rozwiązanie!
